MUSTAFA TOP
  ELEKTRİK KABLOLARI
 

   ELEKTRİK KABLOLARI

Elektrik enerjisinin iletimi ve dağıtımında kablolar çok yaygın olarak kullanılmaktadır. Elektrik enerjisinin iletim ve dağıtımında kullanılan kablolarda, iletkenleri birbirinden izole eden hem de dış ortama karşı koruyan çeşitli yalıtkan kimyasal bileşimler kullanılmaktadır. Bu yalıtkan bileşimler, PE(Polietilen, PVC(Polivinil Klorür) ve XLPE(Çapraz bağlı polietilen) gibi sentetik karışımlardan oluşan yalıtkanlardır. Güç Kablolar değişik esaslara göre sınıflandırılırlar.
İşletme gerilimlerine göre kablolar,
  • Alçak gerilim kabloları (1 KV Kadar.)
  • Orta  gerilim kabloları (1KV - 35kv)
  • Yüksek gerilim kabloları(380 KV kadar)
olarak sınıflandırılabilir.
Kullanılan yalıtkan sentetik bileşimlere göre kablolar,
  • Kağıt izolasyonlu kablolar
  • PVC (Polivinilklorid )  kablolar
  • PE (Polietilen) kablolar
  • XLPE(Çapraz bağlı polietilen) kablolar
olarak gruplandırılabilir.
İletken yapıldıkları malzemeye göre,
  • Bakır iletkenli kablolar
  • Alüminyum iletkenli kablolar
şeklinde sınıflandırılabilir.
2. Enerji Kablolarının Tanımı
Kabloların gruplandırılmasında bazı ortak tanımlar kullanılmaktadır. Bu tanımlamalar TSE (Türk Standartları Enstitüsü) ile VDE (Alman Standartları) göre gruplandırılmaktadır. Kablolarda kullanılan bazı temel kavramlar aşağıda verildiği gibidir.
2.1 Kablo: Elektrik enerjisini ileten, elektriğe karşı yalıtılmış bir veya birden fazla damardan oluşmuş bir mamuldür. Bir veya birden fazla damardan oluşur.
2.2 Damar: Kablonun yalıtılmış her bir iletkenidir. İletken kısım ile bunu çevreleyen yalıtkandan oluşur. Kablonun yalıtılmış her iletkenine verilen isimdir.
2.3 İletken: Elektrik enerjisini iletmeye yarayan yalıtılmamış tel veya tel demetidir.
2.4 Kılıf: İletkeni yalıtmaya yarayan mekanik etkilerden korumak amacı ile kullanılır.İletkeni damarı veya damarları içine alan bir gömlektir.
2.5 Yalıtkan Kılıf: Çıplak iletkenlerini yalıtan ilk kılıftır. Bu kılıfta kullanılan malzemenin cinsine bağlı olarak kablo, PVC izolasyonlu, kağıt izolasyonlu, lastik izolasyonlu olarak adlandırılır.
2.6 Ortak Kılıf: Çok damarlı kablolarda damarları kaplayan yalıtıcı ve doldurucu kılıftır. Damar demetine istenilen çevre biçimini vermeye yarayan kılıftır. Yalıtkan kılıfın üstüne gelen ikinci bir kılıftır.
2.7 Koruyucu Dış  Kılıf: Çok damarlı kablolarda kabloya silindir biçimi vermek amacı ile dolgu malzemesinden yapılan ortak kılıftır. Kabloyu dış etkilere karşı korur.
2.8 Ekran: Yüksek gerilime karşı korumak veya enerji kablolarının haberleşme tesislerine etkisini azaltmak amacı ile kullanılan metal sargıdır. Genellikle her damar üzerine helisel şekilde sarılan bakır şeritlerden oluşur.
2.9 Konsantrik İletken: Bir damarlı kabloda yalıtkan kılıfın, çok damarlı kabloda ortak kılıfın üzerine gelen bakır telden yapılmış sargıdır.Bu sargı nötr iletkeni olarak kullanılır.
2.10 Zırh: Kabloyu mekaniki etkilerden koruyan yuvarlak tel veya yassı metal şeritlerden yapılmış örgü veya sargı. Ortak kılıf üzerine sarılır.
2.11 Termoplastik Yalıtkan: Polyvinylchlorid (PVC), polyethylen (PE) gibi ısıtılarak şekillendirilen ve zamanla ilk sertliği değişmeyen polimer (plastik) maddelerdir.
2.12 Lastik Yalıtkan: Sentetik veya doğal kauçuğa veya bunların karışımına bazı katkı maddeleri katılması ile elde edilen hamurun vulkanize edilmiş durumudur.
Kablolarda bir takım sembol ve harfler kullanılmaktadır. Bunları Tablo 2.1’de verilmiştir.
Tablo 2.1 Kablolarda kullanılan sembol ve harfler

TSE 212
VDE 0271
Anlamı
Y
N
Ağır işletme şartlarına dayanıklı, sabit tesislerde kullanılan kablo.
A
A
İletken malzemesinin alüminyum olduğunu gösterir. Harf yoksa kablo bakır iletkenlidir.
V
Y
Yalıtkan kılıfı PVC maddesinden yapıldığını gösterir.
V
Y
Koruyucu dış kılıfın PVC maddesinden yapıldığını gösterir.
M
C
Konsantrik iletken anlamına gelir.
MH
E
Her damar üzerine ekran sarıldığı anlamına gelir.
Ş
F
Zırh anlamına gelir.
O
R
Zırh yuvarlak kesitlidir.
ÇÇ
Gb
Zırh kesitinin dikdörtgen olduğunu gösterir.Galvanizli çelik şerit.
S
Sper anlamına gelir.
SE
Her bir damarda ayrı, ayrı bulunan bakır şeritin oluşturduğu ekran.
re
Dolu kesit
rm
Yuvarlak çok telli kesit
se
Sektör dolu kesitli
sm
Sektör çok telli

Şekil 2.1’de ağır işletme koşullarında toprak altında veya su altında kullanılan bir kablonun yapısı verilmiştir.
Image
Şekil 2.1  YVŞV(NYFGbY) Kablolsunun iç yapısı  (siemens)
3. Isı Akış Kanunu Yardımıyla Kabloların Normal Koşullarda Taşıdığı Akımın Hesabı
Isı akış kanunu ohm kanununa benzer. Toprağın  ısı dağılmasına karşı gösterdiği direnim ΣS ile gösterelim. Birim uzunluktaki enerji kaybı Δ N1 ile gösterelim Bu durumda ısı artışı,
Δt = Δ N1 ΣS  (3.1)
olarak ifade edilir. Bu ifadeye ısı akış kanunu denir. Kablonun koruyucu dış kılıf yüzeyinden etrafına doğru bir ısı akışı olur. Başlangıç noktasından itibaren kabloyu kuşatan hava ise havaya, yeraltında ise yatak malzemesine doğru olur. Isı akışına, kablonun ısı direnci Sk , havanın ısı direnci, SE toprağın ısı direnci SL mani olur. i amperlik bir akımın faz sayısı m olması durumunda enerji kaybı,
Δ N= m R0 I2 (w /km) (3.2)
olarak bulunur. (3.2) denkleminde R0 direncinin yerine işletme sıcaklığındaki alternatif akım direnci dikkate alındığında,
Δ N= m Rω I2 10-5 (3.3)
olarak bulunur. (3.3) denklemi (3.1) denkleminde yerine yazılırsa,
In = ( Δt 10-5 / m Rω ( SEn + SK ) )0.5 (A) (3.4)
ifadesi elde edilir. Toprağın ısı direnci,
SEn = σE ln ( 4h / d) / 2 π ( o C cm / w ) (3.5)
formülünden bulunur. Burada, σE öz ısı direnci, h, kablonun döşeme derinliğini göstermektedir. σE = 100 ( o C cm / kw ), d = 3.8 (cm) alınması durumunda toprağın ısı direncinin döşeme derinliğine bağlı değişimi Şekil 3.1’de verildiği gibidir.
Image
Şekil 3.1 Toprak ısı direncinin döşeme derinliğine bağlı değişimi
Tablo 3.1   1 KV kadar yer altı kablolarının (normal şartlarda) yüklenebilecekleri akım  akım değerleri.

İletken kesiti (mm2)
Bir iletkenli kablo
İki iletkenli kablo
3 ve 4 iletkenli kablo
Cu(A)
Al(A)
Cu(A)
Al(A
Cu(A)
Al(A
1.5
35
30
25
2.5
50
40
35
4
65
52
50
40
45
36
6
85
68
65
52
60
48
10
110
86
90
72
80
64
16
135
125
120
96
110
88
25
200
160
155
125
135
110
35
250
200
185
150
165
130
50
310
250
235
190
200
160
70
380
305
280
225
245
195
95
460
370
335
270
295
235
120
535
430
380
305
340
270
150
610
490
435
350
390
310
185
685
550
490
390
445
355
240
800
640
570
455
515
410
300
910
730
640
510
590
470
400
1080
865
760
610
700
560
500
1230
985
625
1420
1140
800
1640
1310
1000
1880
1500

4. Farklı Sıcaklık Değerlerinde İletken Kesitlerinin Taşıyacağı Akım Değerleri
Kablonun döşendiği yerdeki ortam sıcaklığı 20 oC dereceden farklı ise Tablo 1.1’deki redüksiyon katsayıları kullanılır. 20 oC dereceden küçük sıcaklıklarda kablo kesiti nominal akımının üstünde yüklenebilir. Kablonun döşendiği yerdeki ortam sıcaklığı 20 oC derecenin üstünde ise iletken taşıyabileceği nominal akımın altındaki değerlerde ancak yüklenebilir.
Image
Şekil 4.1 Normlara uygun seçilmemiş aşırı yüklenmeden yanan bir kablo
Sıcaklık katsayısını “k” ile gösterildiğinde normalden farklı sıcaklık değerleri için iletkenden gecen akım değeri,
I’ = I / k  (4.1)
formülü ile bulunur.
Tablo 4.1 Çevre ısısına bağlı ortam katsayıları(“k” )

Çevre ısısı (Derece)
5
10
15
20
25
30
35
40
45
50
Yeraltındaki kablolar
1.15
1.10
1.05
1.00
0.95
0.89
0.84
0.77
0.71
0.63

Kablonun döşendiği ortamdaki farklı sıcaklık değerleri için redüksiyon katsayısının sıcaklığa bağlı değişimi Şekil 4.2 ’de verilmiştir.
Image
Şekil 4.2 Sıcaklığa bağlı ortam katsayılarının değişim
Standartlar gerilim düşümü ile sıcaklığa bazı sınırlamalar getirmiştir. Sıcaklı ve gerilim düşümü sınırlamaları arasında iletken kesitlerinin taşıdığı güç değerleri Tablo 4.2’de verilmiştir.
Tablo 4.2 Gerilim düşümü ve sıcaklık sınırlamaları altında kesitlerin taşıyacağı güç değerleri

Güç
(kw)
Akım Şiddeti
İletken Kesiti (mm2)
(A)
Cosfi
1.5*
2.5*
4*
6*
10
16
25
35
50
70
95
120
150
185
240
2.5
5
240
400
640
3
6
200
330
535
800
3.5
7
170
285
455
685
4
8
150
250
400
800
1000
4.5
9
135
223
355
530
890
5
10
120
200
320
480
800
6
12
100
166
265
400
670
1070
7
14
85
142
225
340
570
920
8
16
75
125
200
300
500
800
9
18
66
110
175
265
440
725
1120
10
19
100
160
240
400
640
1000
12
23
82
133
200
335
535
835
1170
14
27
70
113
170
285
460
720
1050
16
31
100
150
250
400
630
880
18
35
88
130
220
355
560
800
20
37
120
200
320
500
700
1000
25
46
95
160
255
400
560
800
30
55
130
215
335
470
670
35
65
115
189
285
400
570
805
40
72
100
160
250
350
500
705
45
83
140
220
310
445
625
850
50
93
200
280
400
560
770
60
107
160
220
335
470
635
800
70
125
200
285
400
550
690
80
143
175
250
350
480
600
755
90
160
220
310
425
535
670
100
180
200
280
380
480
600
740
110
197
255
340
440
550
675
130
232
228
290
370
465
570
150
268
250
320
400
495
640
180
320
265
335
410
535
200
350
300
370
480
250
405
295
385
300
500
310

5. Sayısal Uygulama
Kurulu güçü 170 KW, güç katsayısı 0.8 olan bir un fabrikasına 250KVA’lık bir transformatörden yer altı kablosu döşenecektir. Talep faktörü %80 olup, faz arası gerilim 380V tur.
Image
Şekil 5.1 Belirli güç ve talep faktöründeki bir tesissin prensip şeması.
- Koşulların normal olması durumunda döşenecek kablonun norm kesitini
- Kablonun döşeneceği yerdeki ortam sıcaklığı dışındaki şartlatın normal olması durumunda döşenecek kablo kesitini bulalım (Ortam sıcaklığı 40 oC derece).
a) Kablonun döşendiği yerdeki ortam sıcaklığının 20 oC olması durumunda kablo secimi.
Talep güç kurulu güçün talep faktörü ile çarpılması sonucunda bulunur.
PT = PK * Tf = 170 * 0.80 = 136 kW (5.1)
Hattan akan akımı
I =PT / 30.5 U Cos φ (5.2)
I = 136000 / 30.5 380 0.8 = 258.26 A
olarak bulunur. Tablo 3.1 den iletken kesiti
3*95 + rm+50,     0.6/ 1 KV
olarak  bulunur. Normal sıcaklık değerlerinde tesisi besleyen kablo ve prensip şeması Şekil 5.2’ de verilmiştir.
Image
Şekil 5.2 Yer altı kablosu ve tesisin yerleşim planı( 20 oC ortam sıcaklığında)
b) Ortam Sıcaklığının 40 oC Olması Durumunda Kablo Kesitinin Bulunması
(4.1) denkleminden ortam sıcaklığın hesabı katılması durumunda hat akımı,
I’ =335.40 (A)
olarak bulunur. Tablo 3.1’den bu akım değerini taşıyacak kesit değeri,
3*120rm+70,    0.6/1 KV
olarak bulunur. Bu tesise ait prensip şeması Şekil 5.3’te verilmiştir.
Image
Şekil 5.3 Farklı sıcaklıkta ( 40 o C derecede) besleme kablosu  ve tesisin yerleşim planı
6. Sonuçlar ve Öneriler
Kablo elektrik enerjisini ileten elektriksel olarak yalıtılmış bir veya daha fazla damardan oluşmuş bir mamuldür.  Kabloların akım taşıma kapasitelerinin ve çeşitli ortam sıcaklık değerlerinde yüklenebilirliliğinin incelendiği bu çalışmada elde edilen sonuç ve öneriler şu şekilde sıralanabilir:
  • Büyük güçlerin, büyük kesitli bir kablo yerine, eşit kesitli ve birden fazla kablo ile taşınması daha ekonomiktir. Bu durum işletme emniyeti bakımından da daha güvenlidir. Büyük kesitli bir kablo kullanıldığında kablodaki bir arıza durumunda enerjinin tümü kesilir. Birden fazla kablo ile enerji taşındığında kabloların birkaçında arıza olsa dahi enerjinin tümü kesilmez. Enerjinin sürekliliği acısından bu durum önemlidir. Soğutma acısından birden fazla kablo ile enerjinin taşınması, tek bir kablo ile enerjinin taşınmasına göre daha avantajlıdır. Isınma, kablonun akım taşıma limitlerine bir sınırlama getirmektedir. Sıcaklık değeri, kablo yalıtkanını oluşturan maddenin yalıtma özelliğinin bozulmaya başlandığı sıcaklık değerinin üstüne çıkmamalıdır. Açık havada döşenen kablolar olabildiğince güneş ışınlarının etkilerinden korunmalıdır.
  • Teorik olarak iletkenler akkor hala gelene kadar akım taşıma kabiliyetine sahiptirler. Ancak pratikte 75 oC  üstündeki sıcaklıklarda bakır tavlanmaya uğramakta mekanik dayanımını kaybetmektedir. Kablolarda yalıtım malzemesinin zarar görmemesi için kablo iletkeninin taşıyabileceği akım değerine göre kesitinin belirlenmesi gerekmektedir. 20 oC aşan sıcaklıklarda redüksiyon katsayılarının dikkate alınması gerekmektedir. 20 oC dereceden küçük sıcaklıklarda kablo nominal akımının üstünde bir akım ile yüklenebilir. 20 oC dereceden büyük sıcaklıklarda kablo nominal akımının altında akım değerleri ile yüklenmelidir. Bu durumlar için çizelgelerden faydalanılmalıdır.Kablolar işletme koşullarına uygun tipte seçilmesine dikkat edilmelidir seçilmelidir.
  • Kablo ve çevresini yangın tehlikesinden korumak ve yangının yayılmasını önlemek için kablolar yanıcı maddeler üzerine döşenmemelidir. Kabloların varsa jüt tabakaları soyulmalıdır. Döşeme sırasında kabloyu çekmek için bütün iletkenler bir araya getirilip çekme klemensi ile birbirine bağlanmalıdır. En büyük çekme gerilmesi bakır iletkenler için 5 kg/mm2, alüminyum iletkenler için 3 kg/mm2 ,yi geçmemelidir. Yapı girişlerinde kablolar boru içine alınmalı, kablo ile boru arasındaki boşluk elastik silikon yada benzeri bir madde ile doldurulmalıdır. Bu amaçla çimento kullanılmamalıdır.
  • Kablo kullanılacağı yerdeki mekanik koşullar göz önünde bulundurularak seçilmelidir. Mekanik zorlanma olan yerlerde, buna dayanıklı kablo cinsleri seçilmelidir. Örneğin üzerinden taşıtları seçtiği güzergahta seçilen kablolar zırhı olmalı, eğimli yerlerde ve ek kutularının yakınında, çeki kuvvetini taşıyan kelepçelerle tutturulmalıdır. Toprağa doğrudan gömülü kabloların yönetmenliklerin gösterdiği koşullara göre döşenmesi . Çelik zırhsız kabloların yeraltında beton kanallar, beton büzler veya beton muhafaza içine alınmış  PVC borular içinde kullanılması tavsiye edilir. Kablolar döşendikleri yerlerdeki kimyasal etkilere, su, rutubet ve hava koşulları ile öteki çevre etkilerine dayanacak tipte seçilmelidir.
  • Kablo tesisleri bulunan kuruluşlar, bunların yerlerini tam olarak işaretleyerek bu kabloların geçiş güzergahlarını gösteren planları, belediye ve mücavir alan sınırları içinde ilgili belediyelere, diğer yerlerde de ilgili mülki idare amirliklerine vermelidir. Yer altı kablo güzergahları kaplamasız yerlerde işaretli beton kazıklarla, kaplamalı yerlerde oyulmuş işaretlerle belirtilmelidir. şöyle ki güzergahı görünmeyen kablolar (mesela hendek içindekiler), kablo güzergahı ve niteliği anlaşılacak şekilde işaretlenmelidir. Bu çerçevede düz güzergah maksimum 100 m’de bir, ek ve branşman yerleri dönüş noktaları vb. yanılgıyı önleyecek şekilde işaretlenmelidir. Bu işaretler yerine göre beton kazık, pirinç veya döküm levha yada kaldırım kaplamasında oyulmak suretiyle yapılmalıdır
  • Bir enerji kablosu ile başka bir enerji kablosu yada kumanda kablosu arasındaki en küçük açıklık 7 cm’ den az olmamak koşulu ile kablo çapı kadar olmalıdır. Kumanda kabloları arasında açıklık gerekmez. Kabloların koruyucu kılıfları yada yalıtkanları bulundukları yerlerde zorlanmamalı ve zedelenmemelidir. Kablolar gerektiğinde koruyucu büz yada borular içine alınmalıdır.
  • Kablolar kullanılacakları şebekelerde oluşacak kısa devre akımlarına dayanmalıdır. Kabloların kısa devre dayanıklılığı hesapla gösterilmelidir. Kısa devre durumunda 1sn süre içinde kablo iletkeninin sıcaklık değeri 150oC değerini aşmamalıdır. Kısa devrede hasarların önlenmesi için tek damarlı kablolar zemine sıkı bir şekilde tespit edilmelidir. Özellikle tek damarlı kablolarda kablo tutturma parçaları, kısa devrenin neden olacağı kuvvetlere dayanacak boyutta seçilmeli ve aralarında yeterli açıklık olmalıdır. Çok damarlı kablolar, damarların birbirleri üzerine sarılması ortak kılıf ve bantların kullanılması konsantrik iletken zırh veya plastik kılıflar ve toprağın sağladığı dayanım ile kısa devrede oluşan kuvvetlere dayanırlar.
  • Kablolar kısa devrelere karşı termik manyetik şalterlerle korunmalıdır. Kablonun aşırı ısınması ve gereksiz açmaları önlemek için, sigorta akımı kablonun taşıyacağı akımdan küçük olmalıdır.
  • Alçak ve orta gerilimli kısa hatlarda hattın kapasitesi ihmal edilmekte, hattın direnci ile endüktansı dikkate alınmaktadır. Kablo kanala döşenirken ilerde zemin değişimleri dikkate alınarak “S” şeklinde döşenmelidir. Alçak gerilim ile orta gerilim kabloları aynı kanal içine döşendiğinde araya tuğlalar konmalıdır. Üst üste döşenirse alçak gerilim kablosu üste gelecek şekilde döşenmelidir. Bu durumda da araya tuğlalar döşenmelidir.
  • Kablolar döşenecekleri yerlerin özelliklerine uygun tipte seçilmelidir. İnsanların yoğun bulunduğu, tüm yapılar, yüksek katlı binalar, hastaneler, tüneller, tiyatrolar, okullar, alış-veriş merkezleri gibi yerlerde yangın anında az duman çıkaran, halojensiz özellikli kablolar tercih edilmelidir.
  • Isınmaya göre kesitin tespit edilmesi yeraltı kablolu tesislerde önemlidir. Daha çok kısa uzaklık ile akım değeri büyük olan tesislerde önem taşır. Endüstride ısıl işlemlerle hammadde üreten  tesislerde özel olarak dikkate alınması gereken bir durumdur. Yer altı kablolarının akım taşıma kapasiteleri bulundukları ortamın ısı iletme özelliği ile sıkı sıkıya bağlıdır. Kablonun döşendiği yerdeki ısı iletme özelliğinin bilinmesi gereklidir.Uzun tesislerde gerilim düşümü ve enerji kaybı, genellikle kötü şartlı olarak karşımıza çıkar. Bu nedenle uzun tesislerde,gerilim düşümü veya enerji kaybına göre tespit edilir. Gerekirse ısınma yönünden de kontrol edilir.
  • Bir enerji kablosu ile telekomünikasyon, demiryolu, otoyol vb. ile ilgili kabloların birbirlerine yaklaşmaları yada birbirlerini kesmeleri durumunda aralarındaki açıklık en az 30 cm. olmalıdır. Bu açıklık daha küçük olduğunda kablolar yanmayan gereçlerden yapılan levha, yarım büz yada borularla korunmalıdır.
  • Alçak gerilim şebekeleri, yeraltı kablolu veya havai hat veya bunların karışımından oluşur. Alçak gerilim şebekesi yeraltı kablolu ise mekanik dayanım için kontrole gerek duyulmaz. Yer altı kablolarında kullanılan plastik ve kağıt yalıtkan, mekanik zorlanmalara karşı çelik bandaj (zırh) ile korunmuştur. Kablo kesitleri, yük akımına bağlı olarak çeşitli kablo tiplerine, döşeme durumlarına ve ortam koşullarına göre standartlarda belirtilen yada yapımcılar tarafından bildirilen yükleme durumlarına göre belirlenir. Kabloların gerilim düşümü hesaplanırken omik dirençten başka endüktif reaktansta göz önüne alınmalıdır. Alçak gerilim tesislerinde gerilim düşümü %5′i aşmayacak şekilde iletken kesiti belirlenmelidir.
  • Mekanik darbelerin oluşabileceği durumlarda çelik borular kullanılmalıdır. Çelik borular nerede kullanılırsa kullanılsın üç faz aynı borudan geçirilmelidir. Tek damar olması durumunda anti manyetik malzeme kullanılmalıdır.Yüksek Gerilim kablolarına dahilde ve hariçte kablo başlığı yapılacaktır. Kablo başlıkları, kabloya su, nem girmesini önleyecek şekilde olmalıdır.
  • Kablolar duruma göre toprak içine, kablo kanallarına yada duvarlara tutturulan delikli tavalara veya merdiven raflara döşenmelidir. Deliksiz yapılmış tavalarla kablo döşenmesi tavsiye edilmez. Toprak içine yerleştirilen kabloların altında ve üstünde yaklaşık 10 cm kalınlıkta elenmiş kum bulunmalıdır. Kablonun üzerindeki kumun üzerine ve aynı kanala döşenen Alcak gerilim ve yüksek gerilim kabloları arasına tüm kablo boyunca dolu tuğla veya en az 6 cm kalınlıkta beton plaka veya plastik vb. malzemelerden yapılmış koruyucu elemanlar yerleştirilmelidir. Böylece çukuru açan işçilerin kazma darbelerinden kablo korunmalı  yada kablo bulunduğu önceden anlaşılmalıdır. Bu koruyucunun yaklaşık 30 cm üzerine ise en az 10 cm genişliğinde polietilenden yapılmış uyarı şeridi konulmalıdır.
 
  MADE BY MUSTAFA TOP  
 
=> Sen de ücretsiz bir internet sitesi kurmak ister misin? O zaman burayı tıkla! <=